عمل ای وی اف چند ساعت طول میکشد

عمل IVF چقدر طول می کشد؟

وقتی صحبت از عمل IVF یکی از راه های درمان ناباروری به میان می آید، بسیاری از افراد یک جراحی چند ساعته را در ذهن خود تصور می کنند. اما واقعیت این است که IVF یک عمل لحظه ای نیست، بلکه یک فرآیند درمانی است که از مجموعه ای از مراحل پزشکی تشکیل شده و در یک بازه زمانی مشخص به انجام می رسد. اگر بخواهیم یک پاسخ کلی و سریع به این پرسش بدهیم، باید بگوییم که یک چرخه کامل درمان IVF، از روزی که تزریق داروهای تحریک تخمدان را آغاز می کنید تا روزی که برای انجام آزمایش بارداری به آزمایشگاه می روید، به طور متوسط بین چهار تا شش هفته به طول می انجامد.

این بازه زمانی، یک تصویر کلی از یک سیکل درمانی استاندارد با انتقال جنین تازه است. اما نکته کلیدی که باید به خاطر بسپارید این است که این عدد یک میانگین است و نه یک قانون ثابت. مسیر IVF برای هر فرد و هر زوج، داستانی منحصر به فرد است که تحت تاثیر عوامل بی شماری، ممکن است کوتاه تر یا بسیار طولانی تر از این میانگین باشد. بنابراین، به جای تمرکز بر روی یک عدد ثابت، بهتر است این فرآیند را به چشم یک پروسه درمانی چند هفته ای ببینید که هر مرحله از آن، زمان بندی خاص خود را دارد و نیازمند صبر و همراهی شما با تیم پزشکی بهترین دکتر آی وی اف است. درک این موضوع به شما کمک می کند تا با دیدی واقع بینانه تر و استرس کمتر، قدم در این راه بگذارید.

عوامل موثر بر مدت زمان عمل آی وی اف

چرا مدت زمان عمل آی وی اف برای دوست شما چهار هفته طول کشید، اما پزشک برای شما یک برنامه درمانی دو ماهه را پیش بینی کرده است؟ پاسخ در تفاوت های فردی نهفته است. مسیر درمان IVF یک جاده یکسان برای همه نیست؛ بلکه یک مسیر شخصی سازی شده است که بر اساس ویژگی های بیولوژیکی، سابقه پزشکی و پاسخ بدن شما به درمان طراحی می شود. عوامل متعددی همچون یک ارکستر، با هم هماهنگ می شوند تا ریتم و طول این سفر درمانی را تعیین کنند.

این عوامل طیف وسیعی را شامل می شوند؛ از سن شما و وضعیت ذخایر تخمدانی تان گرفته تا نوع پروتکل درمانی که پزشک برای شما انتخاب می کند. حتی نحوه پاسخ دهی تخمدان های شما به داروهای هورمونی، کیفیت جنین های تشکیل شده در آزمایشگاه و سلامت رحم برای پذیرش جنین، همگی بر روی این جدول زمانی تاثیرگذار هستند. گاهی اوقات، نیاز به انجام آزمایش های تکمیلی مانند بررسی ژنتیکی جنین ها یا تصمیم برای انتقال جنین در یک سیکل آینده (انتقال جنین فریز)، می تواند به طور قابل توجهی این فرآیند را طولانی تر کند. در ادامه، به تفصیل هر یک از این عوامل را بررسی خواهیم کرد تا درک کنید چرا این مسیر برای هر فرد، منحصر به فرد است.

سن و تاثیر آن بر مدت زمان ای وی اف

سن، به خصوص سن بیولوژیکی زن، یکی از تعیین کننده ترین و مهم ترین متغیرها در مدت زمان ای وی اف است. هرچند IVF محدودیت سنی قطعی ندارد، اما تاثیر سن بر کیفیت و کمیت تخمک ها یک واقعیت غیرقابل انکار است. به طور کلی، زنانی که در سنین پایین تر (معمولاً زیر ۳۵ سال) اقدام به درمان می کنند، به دلیل داشتن ذخیره تخمدانی بهتر و تخمک هایی با کیفیت بالاتر، شانس بیشتری برای پاسخ دهی مناسب به داروها در یک سیکل درمانی دکتر ناباروری زنان دارند. در این افراد، مرحله تحریک تخمدان ممکن است کوتاه تر باشد و احتمال دستیابی به تعداد کافی جنین سالم در همان تلاش اول بیشتر است.

در مقابل، با افزایش سن، به خصوص پس از ۳۵ و به طور مشخص تر پس از ۴۰ سالگی، پاسخ تخمدان ها به داروهای تحریک کننده کاهش می یابد. این به آن معناست که ممکن است برای رسیدن به تعداد مناسبی از فولیکول های بالغ، به دوره تحریک طولانی تر یا دوزهای بالاتری از دارو نیاز باشد. همچنین، با بالا رفتن سن، درصد تخمک هایی که از نظر کروموزومی سالم هستند کاهش می یابد. این موضوع ممکن است بهترین دکتر نازایی را به سمت تصمیماتی مانند انجام آزمایش ژنتیکی جنین (PGT) سوق دهد که خود به تنهایی فرآیند را چندین هفته طولانی تر می کند، زیرا نیازمند انجماد جنین ها و انتظار برای دریافت نتایج است. در برخی موارد، ممکن است نیاز به تکرار سیکل تحریک تخمدان برای جمع آوری تعداد کافی تخمک یا جنین سالم باشد که این امر نیز کل پروسه را طولانی تر خواهد کرد.

نوع پروتکل درمانی و نقش آن در سرعت پروسه

یکی از اولین تصمیمات مهمی که توسط پزشک شما گرفته می شود و مستقیماً بر سرعت پروسه IVF تاثیر می گذارد، انتخاب نوع پروتکل درمانی است. پروتکل درمانی در واقع نقشه راه و دستورالعمل دارویی شما در طول سیکل IVF است. این انتخاب بر اساس فاکتورهایی مانند سن، نتایج آزمایش ذخیره تخمدان (AMH)، سابقه پزشکی و پاسخ شما به درمان های قبلی (در صورت وجود) صورت می گیرد. دو نوع از رایج ترین پروتکل ها، پروتکل بلند و پروتکل کوتاه هستند که تفاوت زمانی قابل توجهی با یکدیگر دارند.

در پروتکل بلند ، فرآیند سرکوب فعالیت تخمدان از حدود یک هفته قبل از شروع سیکل قاعدگی (در فاز لوتئال سیکل قبلی) با داروهای آگونیست GnRH آغاز می شود. این کار به پزشک کنترل بیشتری بر روی چرخه تخمک گذاری می دهد اما در عمل، کل فرآیند درمان را حدود یک تا دو هفته طولانی تر می کند. در مقابل، پروتکل کوتاه (Antagonist Protocol) که امروزه رواج بیشتری دارد، همزمان با شروع سیکل قاعدگی آغاز می شود. در این روش، داروهای آنتاگونیست GnRH تنها برای چند روز در اواخر مرحله تحریک تخمدان برای جلوگیری از تخمک گذاری زودرس استفاده می شوند. این پروتکل به دلیل کوتاه تر بودن، نیاز به تزریقات کمتر و راحتی بیشتر، برای بسیاری از بیماران ترجیح داده می شود. بنابراین، تنها انتخاب نوع پروتکل می تواند تفاوت زمانی چند هفته ای را در شروع و پایان سفر IVF شما ایجاد کند.

پاسخ تخمدان ها به داروها و زمان لازم برای تحریک

مرحله تحریک تخمدان، قلب تپنده یک سیکل IVF است و زمان لازم برای تحریک، یکی از متغیرترین بخش های کل فرآیند محسوب می شود. هدف از این مرحله، که به طور متوسط بین ۸ تا ۱۴ روز طول می کشد، استفاده از داروهای هورمونی تزریقی (گنادوتروپین ها) برای وادار کردن تخمدان ها به تولید چندین فولیکول بالغ به جای تنها یک فولیکول در چرخه طبیعی است. این بخش از درمان به شدت به پاسخگویی منحصر به فرد بدن شما بستگی دارد.

در طول این دوره، شما به طور منظم (معمولاً هر دو تا سه روز) برای انجام سونوگرافی واژینال و آزمایش خون به کلینیک مراجعه می کنید. پزشک از طریق سونوگرافی، تعداد و اندازه فولیکول های در حال رشد را اندازه گیری کرده و از طریق آزمایش خون، سطح هورمون ها (به خصوص استرادیول) را بررسی می کند. این نظارت دقیق به پزشک اجازه می دهد تا دوز داروها را در صورت نیاز تنظیم کند. در برخی افراد، فولیکول ها به سرعت و به طور هماهنگ رشد می کنند و مرحله تحریک ممکن است در کمتر از ۱۰ روز به پایان برسد. اما در برخی دیگر، به ویژه افرادی با ذخیره تخمدانی پایین یا شرایطی مانند سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)، این فرآیند ممکن است کندتر باشد و برای رسیدن فولیکول ها به اندازه مطلوب (معمولاً ۱۸-۲۰ میلی متر)، به بیش از ۱۴ روز زمان و تنظیمات دارویی بیشتری نیاز باشد. این تفاوت در پاسخگویی، یکی از دلایل اصلی است که نمی توان زمان دقیقی را برای این مرحله پیش بینی کرد.

وضعیت سلامت رحم و تاثیر آن بر زمان انتقال جنین

موفقیت IVF تنها به داشتن یک جنین باکیفیت وابسته نیست؛ بلکه به وجود یک “میزبان” پذیرا نیز بستگی دارد. این میزبان، آندومتر یا دیواره داخلی رحم است که باید شرایط ایده آلی برای لانه گزینی و رشد جنین داشته باشد. تاثیر وضعیت سلامت رحم بر زمان انتقال جنین بسیار چشمگیر است و می تواند کل برنامه درمانی را تغییر دهد. در طول یک سیکل IVF، به موازات رشد فولیکول ها، سطح بالای هورمون استروژن باعث ضخیم شدن دیواره رحم می شود. پزشک با استفاده از سونوگرافی، ضخامت و الگوی آندومتر را به دقت بررسی می کند. یک آندومتر ایده آل باید ضخامتی مناسب (معمولاً بالای ۷-۸ میلی متر) و ساختاری سه لایه داشته باشد.

گاهی اوقات، با وجود داشتن جنین های عالی، وضعیت رحم برای انتقال مناسب نیست. این مشکلات می تواند شامل نازک بودن بیش از حد آندومتر، وجود پولیپ، فیبروم یا مایع در حفره رحم باشد. در چنین شرایطی، پزشک متخصص یک تصمیم هوشمندانه و استراتژیک می گیرد: به جای اصرار بر انتقال جنین در یک محیط نامناسب که شانس موفقیت را به شدت کاهش می دهد، انتقال را لغو کرده و تمام جنین های باکیفیت را منجمد (فریز) می کند. این تصمیم، اگرچه ممکن است در لحظه ناامیدکننده به نظر برسد، اما در واقع شانس موفقیت شما را در آینده افزایش می دهد. در این حالت، فرآیند انتقال به یک سیکل آینده (معمولاً یک تا دو ماه بعد) موکول می شود. در آن سیکل، تمرکز اصلی بر روی آماده سازی رحم با استفاده از داروها (استروژن و پروژسترون) خواهد بود تا بهترین شرایط برای پذیرش جنین فراهم شود. این وقفه، مدت زمان عمل آی وی اف را به طور قابل توجهی افزایش می دهد.

کیفیت جنین و مدت زمان لازم برای رشد آن

پس از آنکه تخمک ها با موفقیت از بدن خارج شدند، سفر کوتاه اما حیاتی آن ها در آزمایشگاه جنین شناسی آغاز می شود. مدت زمان لازم برای رشد جنین و تصمیماتی که در این مرحله گرفته می شود، تاثیر مستقیمی بر جدول زمانی و استراتژی کلی درمان دارد. پس از لقاح تخمک با اسپرم (چه به روش استاندارد و چه با میکرواینجکشن یا ICSI)، رویان های تشکیل شده در محیط های کشت مخصوص و در دستگاه های انکوباتور پیشرفته قرار می گیرند که شرایط رحم مادر را شبیه سازی می کنند.

متخصصان جنین شناسی روزانه رشد این جنین ها را زیر نظر می گیرند. به طور سنتی، انتقال جنین در روز سوم پس از تخمک کشی انجام می شد، زمانی که جنین به مرحله ۶ تا ۸ سلولی رسیده است. اما امروزه، بسیاری از کلینیک ها ترجیح می دهند که جنین را تا روز پنجم یا ششم رشد دهند تا به مرحله بلاستوسیست برسد. یک بلاستوسیست ساختار پیچیده تری دارد و به طور طبیعی پتانسیل بالاتری برای لانه گزینی موفق دارد. تصمیم برای ادامه کشت تا مرحله بلاستوسیست، به تعداد و کیفیت جنین های موجود در روز سوم بستگی دارد. این استراتژی، اگرچه مدت زمان مرحله آزمایشگاهی را دو تا سه روز افزایش می دهد، اما به پزشک اجازه می دهد تا قوی ترین و زنده ترین جنین را برای انتقال انتخاب کند و در نتیجه شانس بارداری را بالا ببرد. در مقابل، اگر تعداد جنین های باکیفیت در روز سوم کم باشد، ممکن است پزشک تصمیم بگیرد که برای از دست ندادن شانس، انتقال را در همان روز سوم انجام دهد.

آماده سازی جسمی و روانی برای پروسه ای وی اف

سفر IVF تنها با شروع تزریق داروها آغاز نمی شود؛ بلکه از ماه ها قبل، با آماده سازی جسمی و روانی کلید می خورد. این دوره آماده سازی، که اغلب نادیده گرفته می شود، می تواند تاثیر قابل توجهی بر مدت زمان و موفقیت کلی پروسه ای وی اف داشته باشد. پزشک شما قبل از شروع هرگونه درمان، یک ارزیابی کامل از سلامت عمومی شما و همسرتان انجام خواهد داد. این ارزیابی ممکن است شامل آزمایشات خون برای بررسی بیماری های زمینه ای مانند اختلالات تیروئید، دیابت کنترل نشده یا کمبود ویتامین ها (به خصوص ویتامین D) باشد.

اگر در این بررسی ها مشکلی تشخیص داده شود، پزشک از شما خواهد خواست که قبل از شروع سیکل IVF، ابتدا آن مشکل را برطرف کنید. به عنوان مثال، رساندن عملکرد تیروئید به سطح نرمال یا کنترل قند خون ممکن است چند هفته تا چند ماه زمان ببرد. علاوه بر این، اصلاح سبک زندگی نیز نقش مهمی دارد. اگر اضافه وزن قابل توجهی دارید، پزشک ممکن است توصیه کند که با یک برنامه ورزشی و رژیم غذایی سالم، درصدی از وزن خود را کاهش دهید، زیرا چاقی می تواند بر پاسخ به داروها و کیفیت تخمک تاثیر منفی بگذارد. ترک سیگار و الکل نیز از دیگر توصیه های اکید قبل از شروع درمان است. این دوره آماده سازی، اگرچه ممکن است شروع درمان را به تعویق بیندازد، اما در واقع یک سرمایه گذاری برای افزایش شانس موفقیت و داشتن یک بارداری سالم است و نباید به عنوان یک تاخیر بی دلیل تلقی شود.

انتخاب روش انتقال جنین (تازه یا منجمد)

یکی از تصمیمات استراتژیک کلیدی در طول یک سیکل IVF، انتخاب روش انتقال جنین است: آیا جنین بلافاصله پس از رشد در آزمایشگاه (انتقال تازه) به رحم منتقل شود یا تمام جنین ها منجمد شده و انتقال به یک سیکل آینده موکول گردد (انتقال منجمد یا FET)؟ این انتخاب تاثیر مستقیمی بر مدت زمان عمل آی وی اف دارد و می تواند یک وقفه یک تا دو ماهه در فرآیند ایجاد کند.

در یک سیکل انتقال تازه (Fresh Transfer)، جنین حدود سه تا پنج روز پس از عمل تخمک کشی به رحم منتقل می شود. این روش، سریع ترین مسیر برای رسیدن به مرحله تست بارداری است. با این حال، دلایل پزشکی متعددی وجود دارد که ممکن است پزشک را به سمت سیکل انتقال منجمد (Frozen Embryo Transfer) سوق دهد.

یکی از شایع ترین دلایل، جلوگیری از سندرم تحریک بیش از حد تخمدان (OHSS) است؛ وضعیتی که در آن سطح بالای هورمون ها پس از تحریک تخمدان، می تواند منجر به عوارض جدی شود. با انجماد جنین ها و به تعویق انداختن انتقال، به بدن فرصت داده می شود تا به حالت طبیعی بازگردد. دلیل مهم دیگر، نیاز به انجام آزمایش ژنتیکی پیش از لانه گزینی (PGT) است که برای بررسی سلامت کروموزومی جنین ها انجام می شود.

از آنجایی که دریافت نتایج این آزمایش زمان بر است، انجماد جنین ها ضروری است. علاوه بر این، گاهی ممکن است دیواره رحم (آندومتر) در سیکل تحریک، شرایط ایده آلی برای پذیرش جنین نداشته باشد. در تمام این موارد، انتخاب FET، اگرچه مسیر را طولانی تر می کند، اما با فراهم کردن شرایط بهینه برای بدن و انتخاب بهترین جنین، شانس موفقیت نهایی را به طور قابل توجهی افزایش می دهد.

زمان بندی مرکز درمانی و برنامه های درمانی

در کنار تمام عوامل بیولوژیکی و پزشکی، یک عامل کاملاً لجستیکی نیز وجود دارد که می تواند بر مدت زمان سفر IVF شما تاثیر بگذارد: زمان بندی مرکز درمانی و برنامه های درمانی آن. کلینیک های درمان ناباروری، محیط های بسیار شلوغ و پررفت وآمدی هستند که نیازمند هماهنگی دقیق بین بخش های مختلف مانند تیم پزشکان، پرستاران، آزمایشگاه جنین شناسی و بخش سونوگرافی می باشند.

شروع سیکل درمانی شما باید با برنامه های کلینیک هماهنگ باشد. برخی مراکز بزرگ، به دلیل حجم بالای بیماران، ممکن است سیکل های درمانی را به صورت گروهی (Batching) آغاز کنند، به این معنی که شما باید تا شروع گروه بعدی منتظر بمانید. این کار به آزمایشگاه اجازه می دهد تا منابع خود را به طور موثرتری مدیریت کند، اما ممکن است به معنای چند هفته تاخیر برای شما باشد.

همچنین، ظرفیت آزمایشگاه برای انجام процедураهایی مانند ICSI یا PGT و همچنین در دسترس بودن اتاق عمل برای تخمک کشی و انتقال جنین، همگی باید در جدول زمانی شما لحاظ شوند. تعطیلات رسمی یا تعطیلی های برنامه ریزی شده آزمایشگاه نیز می تواند باعث ایجاد وقفه در درمان شود. اگرچه کلینیک های معتبر تمام تلاش خود را برای به حداقل رساندن این تاخیرها و انطباق با چرخه طبیعی بدن شما انجام می دهند، اما درک این محدودیت های لجستیکی به شما کمک می کند تا با دیدی واقع بینانه تر، برنامه ریزی کرده و از استرس های ناشی از تاخیرهای غیرمنتظره بکاهید.

آزمایشات ژنتیکی و تاثیر آن بر مدت زمان درمان

در دهه های اخیر، پیشرفت های علم ژنتیک ابزار قدرتمندی را در اختیار زوج های تحت درمان IVF قرار داده است: آزمایش ژنتیکی پیش از لانه گزینی (PGT). این تکنیک به پزشکان اجازه می دهد تا سلامت کروموزومی جنین ها را قبل از انتقال به رحم ارزیابی کنند. با این حال، تاثیر آزمایشات ژنتیکی بر مدت زمان درمان بسیار قابل توجه است و فرآیند را به طور چشمگیری طولانی تر می کند. انجام PGT به این معنی است که سیکل شما به طور خودکار به یک سیکل انتقال منجمد تبدیل خواهد شد.

فرآیند به این صورت است: پس از آنکه جنین به مرحله بلاستوسیست (روز پنجم یا ششم) رسید، متخصص جنین شناسی با استفاده از تکنیک های میکروسکوپی بسیار دقیق، چند سلول از لایه خارجی جنین (تروفکتودرم) را به عنوان نمونه جدا می کند. این نمونه برداری (بیوپسی) به جنین آسیبی نمی رساند. بلافاصله پس از بیوپسی، جنین ها منجمد (ویتربفای) شده و در شرایط انجماد نگهداری می شوند. نمونه های بیوپسی شده برای آنالیز به آزمایشگاه ژنتیک فرستاده می شوند.

فرآیند آنالیز و دریافت نتایج معمولاً بین یک تا چهار هفته زمان می برد. پس از دریافت نتایج و شناسایی جنین های سالم از نظر کروموزومی، شما می توانید برای یک سیکل انتقال جنین منجمد در ماه بعد یا ماه های آینده برنامه ریزی کنید. بنابراین، تصمیم برای انجام PGT، حداقل یک وقفه یک تا دو ماهه بین عمل تخمک کشی و انتقال جنین ایجاد می کند، اما در عوض، با انتقال یک جنین سالم، شانس لانه گزینی موفق را افزایش داده و خطر سقط جنین ناشی از ناهنجاری های کروموزومی را به شدت کاهش می دهد.

وضعیت مالی و بیمه و تاثیر آن بر روند درمان

یکی از جنبه های اغلب فراموش شده اما بسیار واقعی که می تواند بر روند درمان IVF تاثیر بگذارد، وضعیت مالی و پوشش بیمه است. درمان ناباروری، به ویژه IVF، هزینه های قابل توجهی را به همراه دارد که شامل هزینه های ویزیت، دارو، آزمایشات، سونوگرافی ها و خود اقدامات آزمایشگاهی و جراحی می شود. تامین این هزینه ها برای بسیاری از زوجین یک چالش بزرگ است و فرآیندهای مرتبط با آن می تواند باعث ایجاد تاخیر در شروع یا ادامه درمان شود.

قبل از شروع هرگونه اقدام پزشکی، شما باید یک برآورد هزینه دقیق از مرکز درمانی دریافت کنید. اگر قصد دارید از پوشش بیمه تکمیلی خود استفاده کنید، فرآیند اداری برای دریافت تاییدیه می تواند زمان بر باشد. شما باید مدارک پزشکی لازم را جمع آوری کرده، به شرکت بیمه ارائه دهید و منتظر پاسخ و تعیین سقف تعهدات آن ها بمانید. این پروسه، بسته به شرکت بیمه، ممکن است از چند هفته تا چند ماه طول بکشد.

حتی اگر قصد پرداخت هزینه به صورت شخصی را داشته باشید، تامین بودجه مورد نیاز ممکن است نیازمند زمان باشد. گاهی اوقات، زوجین مجبور می شوند بین مراحل مختلف درمان وقفه ایجاد کنند تا بتوانند هزینه های مرحله بعدی را فراهم کنند. برای مثال، ممکن است پس از یک سیکل تخمک کشی و انجماد جنین ها، چند ماه صبر کنند تا بتوانند هزینه سیکل انتقال جنین منجمد را بپردازند. این وقفه های ناخواسته، اگرچه از نظر پزشکی ضرورتی ندارند، اما به دلیل محدودیت های مالی، مدت زمان کلی رسیدن به نتیجه را طولانی تر می کنند.

عمل ای وی اف در چند مرحله انجام می شود؟

برای آنکه درک درستی از مدت زمان عمل آی وی اف داشته باشیم، باید این فرآیند را به مراحل اصلی آن تقسیم کنیم. IVF یک سفر قدم به قدم است که هر مرحله، شما را به هدف نهایی نزدیک تر می کند. این مراحل به طور کلی شامل تحریک تخمدان ها، بازیابی تخمک ها، لقاح در آزمایشگاه، انتقال جنین به رحم و در نهایت، انتظار برای مشخص شدن نتیجه است. این توالی، یک نقشه راه مشخص را پیش روی شما قرار می دهد و به شما کمک می کند تا بدانید در هر مقطع از زمان، در کجای این مسیر قرار دارید.

این سفر معمولاً با مشاوره اولیه و انجام آزمایشات لازم برای ارزیابی وضعیت شما و همسرتان آغاز می شود. پس از آن، وارد فاز درمانی فعال می شوید که با تزریق داروهای هورمونی برای رشد همزمان چندین تخمک کلید می خورد. نقطه اوج این مرحله، یک عمل جراحی سرپایی کوتاه برای خارج کردن تخمک هاست. سپس، توپ به زمین آزمایشگاه جنین شناسی می افتد، جایی که تخمک ها با اسپرم لقاح داده شده و برای چند روز رشد می کنند. مرحله بعدی، انتقال جنین یا جنین های منتخب به داخل رحم است؛ یک فرآیند ساده و بدون درد. و در نهایت، دوره دو هفته ای انتظار آغاز می شود که با یک آزمایش خون و مشخص شدن نتیجه بارداری به پایان می رسد. در ادامه، نگاهی دقیق تر به زمان بندی هر یک از این مراحل خواهیم انداخت.

هر مرحله از درمان آی وی اف چقدر طول می کشد

اکنون که با تصویر کلی فرآیند IVF و عوامل موثر بر طول آن آشنا شدیم، بیایید با جزئیات بیشتری بررسی کنیم که هر مرحله از درمان آی وی اف چقدر طول می کشد. شکستن این فرآیند پیچیده به مراحل کوچکتر و قابل مدیریت، به شما کمک می کند تا درک بهتری از جدول زمانی پیش روی خود داشته باشید و بدانید در هر گام، چه انتظاری باید داشته باشید. از تزریق اولین آمپول هورمونی گرفته تا لحظه نفس گیر شنیدن جواب آزمایش بارداری، هر بخش از این مسیر، زمان بندی و مشخصات خاص خود را دارد. در ادامه، به صورت مجزا به هر یک از این مراحل کلیدی خواهیم پرداخت تا ببینیم به طور متوسط چه مدت زمانی را به خود اختصاص می دهند.

مرحله تحریک تخمدان ها

مرحله تحریک تخمدان ها، فاز فعال و شاید پرکارترین بخش از درمان IVF برای بیمار است. این مرحله به طور میانگین حدود ۸ تا ۱۴ روز طول می کشد، اما این بازه زمانی کاملاً به پاسخ بدن شما وابسته است. هدف اصلی در این مرحله، غلبه بر چرخه طبیعی بدن است که در هر ماه تنها یک تخمک را بالغ می کند. با تزریق روزانه داروهای گنادوتروپین (FSH و LH)، تخمدان ها تشویق می شوند تا چندین فولیکول را به طور همزمان رشد دهند.

شروع تزریق ها معمولاً در روز دوم یا سوم از سیکل قاعدگی شماست. از آن پس، شما باید به طور منظم (هر ۲ تا ۳ روز) برای نظارت به کلینیک مراجعه کنید. این جلسات نظارتی شامل سونوگرافی واژینال برای اندازه گیری تعداد و ابعاد فولیکول ها و همچنین آزمایش خون برای سنجش سطح هورمون استرادیول است. سطح این هورمون نشان دهنده میزان فعالیت تخمدان ها و رشد فولیکول هاست. پزشک بر اساس این نتایج، دوز داروهای شما را تنظیم می کند. این مرحله زمانی به پایان می رسد که تعداد مناسبی از فولیکول ها به اندازه مطلوب (حدود ۱۸-۲۰ میلی متر) رسیده باشند. سپس، یک تزریق نهایی به نام تزریق تریگر (Trigger Shot) انجام می شود تا بلوغ نهایی تخمک ها را در یک بازه زمانی دقیق (معمولاً ۳۶ ساعت) تکمیل کند و آن ها را برای عمل تخمک کشی آماده سازد.

مرحله تخمک برداری

مرحله تخمک برداری که با نام پانکچر یا اووسیت پیکاپ نیز شناخته می شود، یک نقطه عطف مهم در سفر IVF شماست. این مرحله، برخلاف تصور بسیاری، یک عمل جراحی بزرگ و طولانی نیست. خود این پروسه جراحی سرپایی، معمولاً تنها بین ۲۰ تا ۳۰ دقیقه به طول می انجامد. این عمل دقیقاً حدود ۳۴ تا ۳۶ ساعت پس از تزریق تریگر زمان بندی می شود، زیرا زمان بندی در این مرحله برای به دست آوردن تخمک های بالغ، حیاتی است.

در روز عمل، شما تحت بیهوشی عمومی سبک یا آرام بخش عمیق (سدیشن) قرار می گیرید، بنابراین در طول عمل هیچ گونه درد یا ناراحتی را احساس نخواهید کرد. پزشک متخصص، با هدایت سونوگرافی واژینال، یک سوزن بسیار نازک را از طریق دیواره واژن وارد تخمدان ها می کند. سپس، با مکش ملایم، مایع درون هر یک از فولیکول های بالغ را به همراه تخمک های شناور در آن، به داخل لوله های آزمایش می کشد. این لوله ها بلافاصله به متخصص جنین شناسی در آزمایشگاه مجاور تحویل داده می شوند تا تخمک ها را زیر میکروسکوپ پیدا کرده و جدا کنند. پس از اتمام عمل، شما برای یک تا دو ساعت در بخش ریکاوری تحت نظر خواهید بود تا اثر داروی بیهوشی از بین برود و سپس می توانید به خانه بازگردید. توصیه می شود که در بقیه روز استراحت کنید.

مرحله لقاح در آزمایشگاه

بلافاصله پس از اتمام مرحله تخمک برداری، کار حساس و دقیق در آزمایشگاه جنین شناسی آغاز می شود. این مرحله که بین ۳ تا ۶ روز به طول می انجامد، مرحله ای است که در آن زندگی جدید شکل می گیرد. متخصصان جنین شناسی، تخمک های جمع آوری شده را در محیط کشت قرار داده و در همان روز، نمونه اسپرم از همسر دریافت می شود. پس از آماده سازی اسپرم، فرآیند لقاح انجام می گیرد.

دو روش اصلی برای لقاح وجود دارد. در روش استاندارد، تخمک ها در یک ظرف مخصوص همراه با ده ها هزار اسپرم قرار داده می شوند تا یکی از اسپرم ها به طور طبیعی وارد تخمک شود. در روش دیگر، یعنی میکرواینجکشن یا ICSI، جنین شناس یک اسپرم سالم و منفرد را انتخاب کرده و آن را مستقیماً به داخل سیتوپلاسم تخمک تزریق می کند. این روش برای موارد ناباروری با فاکتور مردانه شدید توسط دکتر ناباروری مردان استفاده می شود. روز بعد از لقاح، جنین شناس ظروف را برای بررسی علائم لقاح (تشکیل دو پیش هسته) چک می کند. از این نقطه به بعد، جنین های تشکیل شده (رویان ها) در انکوباتورهای پیشرفته که شرایط رحم را شبیه سازی می کنند، برای چند روز دیگر کشت داده می شوند. در طول این مدت، رشد و تقسیم سلولی آن ها به دقت زیر نظر گرفته می شود تا در روز انتقال، بهترین و باکیفیت ترین جنین انتخاب شود.

مرحله انتقال جنین

مرحله انتقال جنین، لحظه ای پر از امید و هیجان در سفر IVF است. این مرحله، یک فرآیند بسیار ساده، سریع و معمولاً بدون درد است که تنها حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه زمان می برد و شباهت زیادی به انجام تست پاپ اسمیر دارد. این عمل نیازی به بیهوشی ندارد و شما در تمام طول مدت آن کاملاً هوشیار هستید. انتقال جنین می تواند در روز سوم یا روز پنجم (مرحله بلاستوسیست) پس از تخمک کشی انجام شود.

در روز انتقال، پزشک و متخصص جنین شناسی، بر اساس کیفیت جنین های رشد کرده، بهترین جنین یا جنین ها را برای انتقال انتخاب می کنند. سپس، جنین شناس جنین منتخب را به همراه مقدار بسیار کمی از مایع کشت، داخل یک لوله پلاستیکی بسیار نازک و انعطاف پذیر به نام کاتتر قرار می دهد. پزشک متخصص، کاتتر را به آرامی از طریق دهانه رحم (سرویکس) عبور داده و با هدایت سونوگرافی شکمی (که به پر بودن مثانه نیاز دارد)، محتویات کاتتر را در نقطه مناسبی از حفره رحم شما تخلیه می کند.

استفاده از سونوگرافی به پزشک اطمینان می دهد که جنین دقیقاً در بهترین مکان برای لانه گزینی قرار گرفته است. پس از خارج کردن کاتتر، متخصص جنین شناسی آن را زیر میکروسکوپ بررسی می کند تا مطمئن شود که جنین با موفقیت منتقل شده است. پس از یک دوره استراحت کوتاه در کلینیک، شما می توانید به خانه بازگردید.

مرحله آزمایش بارداری بعد از انتقال جنین

مرحله آزمایش بارداری، که اغلب از آن با عنوان دوره دو هفته ای انتظار یاد می شود، از نظر روانی شاید چالش برانگیزترین بخش از کل فرآیند IVF باشد. این دوره انتظار، که حدود ۹ تا ۱۴ روز پس از انتقال جنین به طول می انجامد، زمانی است که شما باید منتظر بمانید تا ببینید آیا جنین با موفقیت در دیواره رحم لانه گزینی کرده است یا خیر. پس از لانه گزینی، سلول های جفت شروع به تولید هورمونی به نام گنادوتروپین جفتی انسانی (hCG) می کنند. این همان هورمونی است که در آزمایشات بارداری اندازه گیری می شود.

سطح این هورمون در روزهای ابتدایی پس از لانه گزینی بسیار پایین است و به تدریج افزایش می یابد. به همین دلیل است که باید برای انجام آزمایش، مدت زمان مشخصی را صبر کنید. انجام زودهنگام آزمایش می تواند منجر به نتیجه منفی کاذب و ناامیدی غیرضروری شود. اگرچه استفاده از تست های بارداری خانگی (ادراری) وسوسه انگیز است، اما کلینیک ها اکیداً توصیه می کنند که برای دریافت نتیجه قطعی، منتظر آزمایش خون (Beta-hCG) بمانید.

آزمایش خون بسیار حساس تر است و می تواند مقادیر بسیار کم هورمون را نیز اندازه گیری کند و نتیجه ای کاملاً قابل اعتماد ارائه دهد. این دوره انتظار، زمان مناسبی برای استراحت نسبی، انجام فعالیت های آرامش بخش و دوری از استرس است تا بدن شما بهترین شانس را برای پذیرش بارداری داشته باشد.

آیا مدت زمان ای وی اف (IVF) برای همه یکسان است؟

اگر تنها یک نکته وجود داشته باشد که بخواهیم پس از خواندن این راهنما به خاطر بسپارید، این است: پاسخ به سوال “آیا مدت زمان ای وی اف (IVF) برای همه یکسان است؟” یک “نه” قاطع و بزرگ است. سفر درمان ناباروری یک مسیر کاملاً شخصی و منحصر به فرد است. مقایسه کردن جدول زمانی، تعداد فولیکول ها، کیفیت جنین ها یا نتیجه نهایی خود با دیگران، یکی از بزرگترین دام هایی است که می توانید در آن گرفتار شوید. این مقایسه ها نه تنها کمکی به شما نمی کنند، بلکه می توانند منجر به ایجاد استرس، اضطراب و احساس ناامیدی شوند؛ احساساتی که در این مسیر حساس، به هیچ وجه به نفع شما نیستند.

بدن شما، سابقه پزشکی شما و پاسخ بیولوژیکی شما به داروها، همگی منحصر به خود شما هستند. پزشک شما یک برنامه درمانی را طراحی کرده است که به طور خاص برای شرایط شما بهینه شده است. ممکن است مسیر شما کوتاه تر و سرراست تر از دیگران باشد، یا ممکن است به دلیل چالش های پیش بینی نشده، نیازمند صبر و زمان بیشتری باشید.

هر دو حالت کاملاً طبیعی است. به جای نگاه کردن به مسیر دیگران، تمام تمرکز و انرژی خود را بر روی برنامه درمانی خودتان، پیروی از دستورات تیم پزشکی و مراقبت از سلامت جسمی و روانی تان بگذارید. به فرآیند اعتماد کنید، با تیم درمانی خود در ارتباط نزدیک باشید و به یاد داشته باشید که در این سفر، شما در یک مسابقه سرعت شرکت نکرده اید؛ بلکه در حال برداشتن قدم هایی استوار به سوی تحقق رویای خود هستید.