کولپوسکوپی

کولپوسکوپی چیست؟

کولپوسکوپی روشی است که برای بررسی وجود بافت های غیرطبیعی در دهانه رحم (سرویکس)، واژن و فرج (ولو) انجام می شود.

پزشک متخصص از وسیله ای ویژه به نام کولپوسکوپ استفاده می کند. این دستگاه دارای نور بسیار روشن است و مانند یک میکروسکوپ عمل می کند تا ناحیه مورد بررسی را بزرگ تر نشان دهد. این کار به دکتر متخصص کولپوسکوپی کمک می کند سلول های آن ناحیه را با وضوح بیشتری مشاهده کند.

همچنید اگر دکتر موردی را مشاهده کند که طبیعی به نظر نمی رسد، ممکن است نمونه کوچکی از بافت را بردارد (که بیوپسی یا نمونه برداری بافتی نامیده می شود). سپس این نمونه بافت برای بررسی به آزمایشگاه ارسال خواهد شد.

کولپوسکوپی عمدتاً برای بررسی سلول هایی انجام می شود که ممکن است در آینده به سرطان تبدیل شوند (عارضه ای که دیسپلازی دهانه رحم نام دارد). همچنین می توان از آن برای بررسی زگیل تناسلی و توده هایی به نام پولیپ های دهانه رحم  استفاده کرد.

ممکن است در شرایط زیر به انجام کولپوسکوپی نیاز داشته باشید:

• نتایج آزمایش پاپ اسمیر شما غیرطبیعی بوده است.
• در معاینه لگن نتایج غیرطبیعی مشاهده شده است.
• نتیجه آزمایش HPV شما مثبت بوده است.
• علائمی مانند خونریزی غیرطبیعی واژینال یا خارش فرج (ولو) دارید.

روش انجام کولپوسکوپی چگونه انجام می شود؟

کولپوسکوپ دستگاهی است که به یک منبع نور داخلی و عدسی‌هایی شبیه دوربین دوچشمی مجهز است. این دستگاه به ارائه‌دهنده خدمات مراقبت‌های سلامت امکان می‌دهد در حالی که در قسمت پایین تخت معاینه و روبه‌روی شما نشسته است، دهانه رحم را با دقت مشاهده کند. کولپوسکوپ در تمام مدت انجام معاینه خارج از واژن باقی می‌ماند و وارد واژن نمی‌شود.

اگر دکتر هنگام مشاهده از طریق کولپوسکوپ سلول‌های غیرطبیعی را تشخیص دهد، از آن ناحیه نمونه‌برداری (بیوپسی) انجام می‌دهد. این نمونه‌برداری معمولاً به یکی از دو روش بیوپسی پانچ (Punch Biopsy) یا کورتاژ اندوسرویکال (Endocervical Curettage یا ECC) انجام می‌شود.

در بیوپسی پانچ، یک قطعه دایره‌ای‌شکل از بافت برداشته می‌شود. پزشک معالج از ابزاری ویژه استفاده می‌کند که در انتهای آن تیغه‌ای دایره‌ای‌شکل قرار دارد و نمونه بافت را با یک حرکت برمی‌دارد.

در کورتاژ اندوسرویکال (ECC)، ارائه‌دهنده خدمات مراقبت‌های سلامت با استفاده از ابزاری قاشقی‌شکل، پوشش داخلی کانال دهانه رحم را به‌آرامی تراشیده و نمونه‌ای از بافت آن را جمع‌آوری می‌کند.

مراحل انجام کولپوسکوپی به چه صورت است؟

در طول انجام کولپوسکوپی، معمولاً مراحل زیر انجام می‌شود:

1. روی تخت معاینه دراز می‌کشید و پاهای خود را روی رکاب‌های مخصوص معاینه قرار می‌دهید.
2. دکتر با استفاده از ژل روان‌کننده، اسپکولوم را وارد واژن می‌کند. این وسیله دیواره‌های واژن را از هم باز نگه می‌دارد تا دهانه رحم به‌خوبی قابل مشاهده باشد.
3. برای کمک به کنترل درد، ممکن است متخصص یک بی‌حسی موضعی تزریق کند یا از اسپری لیدوکائین استفاده کند.
4. سپس با استفاده از کولپوسکوپ، دهانه رحم، دیواره‌های واژن و فرج (ولو) را با دقت بیشتری بررسی می‌کند.
5. با استفاده از یک سواب پنبه‌ای، محلول سرکه (اسید استیک) روی دهانه رحم مالیده می‌شود. این محلول ممکن است باعث احساس سوزش خفیف شود. اسید استیک به مشخص شدن نواحی مشکوک یا غیرطبیعی کمک می‌کند.
6. اگر پزشک ناحیه‌ای از بافت غیرطبیعی را مشاهده کند، برای بررسی بیشتر از آن نمونه‌برداری (بیوپسی) انجام می‌دهد.
7. در صورت نیاز، برای جلوگیری از خونریزی، داروی مخصوصی روی محل یا محل‌های نمونه‌برداری استفاده می‌شود.
8. کولپوسکوپی در مطب دکتر یونسی یا یک مراکز درمانی که دکتر در آن ها فعالیت دارند، انجام می‌شود. این روش معمولاً ۱۰ تا ۲۰ دقیقه طول می‌کشد و در بیشتر موارد، می‌توانید همان روز به خانه بازگردید.

نکات مهم که قبل از انجام کولپوسکوپی باید بدانید؟

دکتر به شما توضیح خواهد داد که چگونه برای انجام کولپوسکوپی آماده شوید. به‌طور کلی، توصیه می‌شود موارد زیر را رعایت کنید:

• اگر باردار هستید، حتماً به متخصص اطلاع دهید: انجام کولپوسکوپی در دوران بارداری امکان‌پذیر است، اما ممکن است خطر خونریزی در شما بیشتر باشد.
• زمان انجام کولپوسکوپی را به دوره‌ای موکول کنید که در دوران قاعدگی نباشید: اگر خونریزی قاعدگی نداشته باشید، ارائه‌دهنده خدمات مراقبت‌های سلامت می‌تواند دهانه رحم را با دقت بیشتری بررسی کند.
• طی ۴۸ ساعت قبل از کولپوسکوپی هیچ چیزی را وارد واژن نکنید: از برقراری رابطه جنسی خودداری کنید. همچنین از تامپون یا داروهای واژینال، مانند کرم‌ها یا شیاف‌های واژینال، استفاده نکنید؛ زیرا همه این موارد می‌توانند بر نتایج آزمایش تأثیر بگذارند.
• درباره روش‌های کنترل درد در طول انجام کولپوسکوپی با دکتر صحبت کنید: از او بپرسید چگونه می‌توانید درد احتمالی را کنترل کنید. احتمالاً توصیه می‌شود در روز انجام کولپوسکوپی از یک داروی مسکن مانند استامینوفن یا ایبوپروفن استفاده کنید، اما ممکن است روش‌های دیگری برای کنترل درد نیز به شما پیشنهاد شود.
• برای ارائه نمونه ادرار آماده باشید: اگر چرخه قاعدگی دارید، پزشک پیش از انجام کولپوسکوپی از شما آزمایش بارداری خواهد گرفت. بنابراین، بهتر است با مثانه پر در زمان مراجعه به مرکز درمانی حاضر شوید.

فرق پاپ اسمیر و کولپوسکوپی چیست؟

فرق پاپ اسمیر و کولپوسکوپی در نوع عملکرد و هدف تشخیصی هر یک است. پاپ اسمیر یک آزمایش ساده و سریع است که برای شناسایی سلول های غیرطبیعی یا سرطانی در دهانه رحم انجام می شود. در این آزمایش، پزشک با استفاده از یک برس نرم از سطح دهانه رحم نمونه برداری می کند تا تغییرات سلولی بررسی شود. هدف اصلی پاپ اسمیر، شناسایی زودهنگام تغییرات سلولی است که می تواند منجر به سرطان دهانه رحم شود.

اما کولپوسکوپی یک روش دقیق تر و جامع تر است که زمانی استفاده می شود که پاپ اسمیر نتایج غیر طبیعی داشته باشد یا پزشک نیاز به بررسی عمیق تر نواحی مشکوک داشته باشد. در کولپوسکوپی، پزشک با استفاده از دستگاهی به نام کولیوسکوپ که بزرگ نمایی بالایی دارد، نواحی دهانه رحم، واژن و فرج را مورد بررسی قرار می دهد. در این روش، در صورت لزوم، پزشک می تواند از بافت های مشکوک نمونه برداری کرده و آن ها را برای تحلیل دقیق تر ارسال کند. بنابراین، پاپ اسمیر بیشتر برای غربالگری اولیه استفاده می شود، در حالی که کولپوسکوپی برای بررسی بیشتر و دقیق تر موارد مشکوک کاربرد دارد.

بهترین زمان برای کولپوسکوپی

انتخاب بهترین زمان برای انجام کولپوسکوپی نقش مهمی در دقت نتایج و کاهش عوارض احتمالی دارد. توصیه می شود این معاینه در زمانی انجام شود که مخاط دهانه رحم به خوبی قابل مشاهده باشد و شرایط فیزیولوژیک بدن نیز در حالت پایدار قرار داشته باشد. بهترین بازه زمانی برای کولپوسکوپی معمولاً موارد زیر است:
<ul”>

• چند روز پس از پایان قاعدگی: این زمان ایده آل ترین بازه برای کولپوسکوپی است؛ چرا که دهانه رحم تمیز و بدون خونریزی است و پزشک دید کامل تری دارد.
• پرهیز از انجام کولپوسکوپی در دوران قاعدگی: خون ریزی می تواند دید پزشک را مختل کند و بر کیفیت معاینه تأثیر منفی بگذارد.
• در صورت وجود علائم مشکوک با نتایج غیرطبیعی پاپ اسمیر، زمان انجام کولپوسکوپی توسط پزشک تعیین می شود و ممکن است خارج از این بازه های ایده آل باشد.

پیش از انجام کولپوسکوپی، لازم است بیمار از برقراری رابطه جنسی، استفاده از تامپون یا دوش واژینال در ۲۴ تا ۴۸ ساعت قبل خودداری کند تا نتیجه معاینه دقت بالاتری داشته باشد. برنامه ریزی صحیح بر اساس سیکل قاعدگی و هماهنگی با پزشک، می تواند تجربه ای دقیق تر و کم عارضه تر از این روش تشخیصی فراهم آورد.

چه نوع نتایجی دریافت می‌کنید و این نتایج به چه معنا هستند؟

نتیجه طبیعی به این معناست که در نمونه‌برداری (بیوپسی) هیچ سلول غیرطبیعی مشاهده نشده است. در این صورت، نیازی به درمان نخواهید داشت. با این حال، همچنان باید غربالگری‌های منظم سرطان دهانه رحم را طبق برنامه انجام دهید. دکتر به شما اطلاع خواهد داد که این غربالگری‌ها را هر چند وقت یک‌بار باید انجام دهید.

نتیجه غیرطبیعی به این معناست که در نمونه‌برداری (بیوپسی) سلول‌های غیرطبیعی مشاهده شده‌اند. در این شرایط، احتمالاً به درمان یا پیگیری و پایش دقیق‌تر نیاز خواهید داشت. در بیشتر موارد، نتیجه غیرطبیعی نشان‌دهنده وجود سلول‌های پیش‌سرطانی است. با این حال، در موارد نادر، کولپوسکوپی ممکن است به تشخیص سرطان دهانه رحم منجر شود.

آزمایش کولپوسکوپی برای چیست؟

آزمایش کولپوسکوپی برای بررسی دقیق تر و شفاف تر نواحی مشکوک در دهانه رحم، واژن و فرج انجام می شود. این آزمایش زمانی توصیه می شود که نتایج پاپ اسمیر غیرطبیعی یا وجود علائمی مانند خون ریزی غیرمعمول، درد یا ترشحات غیرطبیعی مشاهده شود. یکی از کاربردهای مهم این روش، کولپوسکوپی زگیل تناسلی است که برای شناسایی زگیل های پنهان و ارزیابی احتمال تبدیل آن ها به ضایعات بدخیم به کار می رود. هدف اصلی آزمایش کولپوسکوپی، شناسایی و تشخیص ضایعات پیش سرطانی، سرطان دهانه رحم، عفونت های ویروسی مانند HPV و دیگر تغییرات غیرطبیعی در سلول های بافت تناسلی است.

همچنین، در صورت مشاهده ضایعات مشکوک، کولپوسکوپی امکان نمونه برداری از ناحیه مشکوک را فراهم می کند تا بررسی های پاتولوژیک دقیق تری انجام شود. این آزمایش نقش بسیار مهمی در تشخیص زودهنگام بیماری های خطرناک و پیشگیری از پیشرفت آن ها ایفا می کند.

کولپوسکوپی چقدر دردناک است؟

تجربه درد در افراد مختلف متفاوت است. بنابراین، نمی‌توان پیش‌بینی کرد که کولپوسکوپی برای شما تا چه اندازه دردناک خواهد بود. بخش‌های مختلف این روش ممکن است باعث ایجاد درد یا ناراحتی شوند، از جمله:

• وارد کردن اسپکولوم یا باقی ماندن آن برای مدتی در واژن: ممکن است احساس فشار یا ناراحتی داشته باشید.
• استفاده از محلول اسید استیک: ممکن است باعث احساس سوزش خفیف شود.
• نمونه‌برداری (بیوپسی): اگر نمونه‌برداری انجام شود، ممکن است احساس نیشگون یا گرفتگی داشته باشید. معمولاً نمونه‌برداری دردناک‌ترین بخش کولپوسکوپی است.

پیش از انجام کولپوسکوپی، درباره گزینه‌های کنترل درد با ارائه‌دهنده خدمات مراقبت‌های سلامت خود صحبت کنید. مصرف یک مسکن بدون نسخه (OTC) پیش از انجام این روش می‌تواند کمک‌کننده باشد. همچنین ممکن است ارائه‌دهنده خدمات مراقبت‌های سلامت از تزریق بی‌حسی موضعی یا اسپری لیدوکائین موضعی استفاده کند. در موارد نادر، ممکن است بیهوشی عمومی نیز یک گزینه باشد.

مراقبت های بعد از کولپوسکوپی

پس از انجام کولپوسکوپی، به ویژه اگر همراه با نمونه برداری (بیوپسی) باشد، رعایت برخی مراقبت های بهداشتی جهت پیشگیری از عفونت و تسریع روند بهبود ضروری است. این مراقبت ها معمولاً ساده اما بسیار مؤثر هستند و عدم رعایت آن ها ممکن است منجر به بروز عوارض شود.

مهمترین مراقبت های بعد از کولپوسکوپی عبارت اند از:

پرهیز از رابطه جنسی به مدت ۴۸ تا ۷۲ ساعت، یا تا زمانی که پزشک اجازه دهد.
عدم استفاده از تامپون و هرگونه وسیله داخلی در واژن حداقل به مدت یک هفته.
خودداری از دوش واژینال و شستشوی داخل واژن تا زمان بهبود کامل.
اجتناب از شنا و رفتن به استخر یا وان آب گرم برای چند روز.
استفاده از نوار بهداشتی در صورت مشاهده لکه بینی یا ترشح.
مصرف داروهای تجویز شده توسط پزشک از جمله آنتی بیوتیک ها یا مسکن ها.
مراجعه به پزشک در صورت بروز علائم غیر عادی مانند خونریزی شدید، ترشحات بدبو، تب یا درد شدید لگنی.

رعایت این دستورالعمل ها نه تنها احتمال عفونت را کاهش می دهد، بلکه سبب تسهیل در روند بهبود بافت دهانه رحم نیز خواهد شد.

عوارض کولپوسکوپی

کولیوسکوپی به طور کلی روشی ایمن و کم تهاجمی محسوب می شود، اما مانند هر مداخله پزشکی دیگر، ممکن است با عوارضی همراه باشد؛ به ویژه اگر همراه با نمونه برداری (بیوپسی) انجام شود. اغلب این عوارض خفیف و موقتی هستند، اما آگاهی از آن ها برای بیماران ضروری است تا در صورت بروز علائم غیر عادی به موقع به پزشک مراجعه کنند. شایع ترین عوارض کولپوسکوپی عبارت اند از:

• لکه بینی یا خونریزی خفیف واژینال: به ویژه در چند روز اول پس از نمونه برداری.
• احساس درد یا گرفتگی عضلانی در ناحیه لگن: مشابه درد قاعدگی، که معمولاً گذراست.
• ترشحات واژینال قهوه ای رنگ یا مایل به سیاه: که به دلیل استفاده از محلول های شیمیایی در حین کولپوسکوپی ایجاد می شود.
• عفونت واژینال یا دهانه رحم: اگرچه نادر است، اما در صورت عدم رعایت مراقبت های پس از عمل ممکن است رخ دهد.
• خونریزی شدید یا ادامه دار: نادر ولی نیازمند پیگیری فوری پزشکی.
• واکنش وازوواگال: شامل سرگیجه، حالت تهوع یا غش، که ممکن است حین یا بلافاصله پس از معاینه روی دهد.

در صورت مشاهده ی نشانه هایی مانند تب، لرز، ترشحات بدبو، درد شدید شکمی یا خونریزی غیرقابل کنترل، مراجعه فوری به پزشک توصیه می شود. رعایت دقیق دستورات پس از کولپوسکوپی نقش مهمی در کاهش این عوارض دارد.

هزینه کولپوسکوپی

هزینه کولپوسکوپی ممکنه از یک مرکز درمانی به مرکز دیگه متفاوت باشه و به عواملی مثل نوع خدمات، مهارت پزشک، استفاده از نمونه برداری (بیوپسی) و محل کلینیک بستگی داره. در جدول زیر یه محدوده تقریبی از قیمت این آزمایش آورده شده:

توجه: این قیمت ها به روز نیستند. برای دریافت قیمت دقیق حتماً با کلینیک مورد نظر تماس بگیرید.