در طول انجام سونوگرافی آنومالی، تصاویر جنین با استفاده از دستگاههای سه بعدی ثبت می شوند. سپس متخصص با اندازه گیری بخش های مختلف بدن جنین مانند سر، شکم، استخوان ران و سایر اندام ها، روند رشد او را با سن بارداری مقایسه می کند. علاوه بر این در صورت مناسب بودن وضعیت قرارگیری جنین، امکان تشخیص جنسیت نیز در این سونوگرافی وجود دارد. در ادامه این مجله پزشکی از دکتر یونسی به بررسی دقیق تر این موضوع می پردازیم.
سونوگرافی آنومالی سه بعدی چیست؟
همانطور که کفته شد سونوگرافی آنومالی سه بعدی یکی از روش های پیشرفته تصویربرداری در دوران بارداری است که تصاویر واضح و حجمی از جنین داخل رحم ارائه می دهد. در این روش، برخلاف سونوگرافی دو بعدی که تصاویر را به صورت تخت نمایش می دهد،می توان شکل ظاهری صورت، دست ها، پاها و سایر اندام های جنین را با جزئیات بیشتری مشاهده کرد. این تصاویر به پزشک کمک می کنند تا برخی ناهنجاریهای مادرزادی و مشکلات ساختاری را با دقت بیشتری بررسی کند.
تصاویر سه بعدی از کنار هم قرار گرفتن تعداد زیادی تصویر دو بعدی به دست می آیند. دستگاه با جمع آوری این تصاویر و پردازش آن ها، یک نمای حجمی از جنین ایجاد می کند تا پزشک بتواند اندام های مختلف را از زوایای گوناگون بررسی کند.
سونوگرافی آنومالی سه بعدی چگونه انجام می شود؟
در سونوگرافی آنومالی سه بعدی، ابتدا پروب سونوگرافی تصاویر متعددی از جنین ثبت می کند. سپس نرم افزار دستگاه این تصاویر را کنار هم قرار داده و یک تصویر سه بعدی میسازد. امواج صوتی مورد استفاده در این فرآیند پس از برخورد با بافت های بدن به دستگاه بازمی گردند و هیچ گونه اشعه ای در این روش استفاده نمی شود.
بهترین زمان انجام سونوگرافی آنومالی سه بعدی
بهترین زمان برای انجام سونوگرافی آنومالی سه بعدی یا چهار بعدی معمولا بین هفته های ۲۶ تا ۳۰ بارداری می باشد. در این دوره، جنین رشد مناسبی پیدا کرده و جزئیات صورت و اندامهای او بهتر دیده می شود. البته در بارداری دوقلو، پزشک ممکن است انجام این سونوگرافی را بین هفته های ۲۲ تا ۲۶ پیشنهاد کند تا کیفیت تصاویر مناسب تر باشد.
برای اینکه تصاویر واضح تری ثبت شود بهتر است جنین در موقعیت مناسبی قرار داشته باشد و مقدار کافی مایع آمنیوتیک اطراف او وجود داشته باشد. همچنین عواملی مانند اضافه وزن مادر، سابقه برخی جراحی های شکم یا وجود فیبروم رحمی ممکن است کیفیت تصاویر را تا حدی کاهش دهند.
هدف از سونوگرافی آنومالی سه بعدی چیست؟
مهم ترین هدف این سونوگرافی، بررسی دقیق تر رشد جنین و کمک به تشخیص برخی ناهنجاری های مادرزادی می باشد. در سه ماهه اول بارداری ممکن است برای ارزیابی اولیه برخی مشکلات استفاده شود و در سه ماهه دوم نیز در کنار سونوگرافی آنومالی، اطلاعات ارزشمندی درباره وضعیت رشد و سلامت جنین در اختیار پزشک قرار دهد.
آیا سونوگرافی آنومالی سه بعدی برای جنین ضرر دارد؟
بر اساس شواهد علمی موجود، اگر سونوگرافی آنومالی سه بعدی توسط پزشک یا سونوگرافیست آموزش دیده و تنها در صورت نیاز پزشکی انجام گردد روشی ایمن برای مادر و جنین محسوب می شود. این روش از امواج صوتی استفاده می کند و اشعه یونیزان ندارد. همچنین میزان انرژی دستگاه ها مطابق استانداردهای ایمنی تنظیم می شود تا خطری برای جنین ایجاد نشود.
نکات مهم هنگام انجام سونوگرافی آنومالی سه بعدی مادر
- بهتر است جنین در موقعیتی قرار داشته باشد که صورت و اندام های او رو به دستگاه سونوگرافی باشد تا تصاویر با کیفیت تری ثبت شوند.
- وجود مایع آمنیوتیک کافی در اطراف جنین به افزایش وضوح تصاویر کمک می کند.
- در برخی موارد، ممکن است جنین صورت خود را برگرداند یا دست هایش را جلوی صورت قرار دهد؛ در این شرایط ثبت تصاویر واضح تر دشوارتر خواهد بود.
- اگر موقعیت جنین مناسب نباشد، سونوگرافیست ممکن است از مادر بخواهد چند دقیقه راه برود یا وضعیت بدن خود را تغییر دهد.
- گاهی ماساژ ملایم شکم یا صحبت کردن با جنین نیز می تواند باعث تغییر وضعیت او و ثبت تصاویر بهتر شود.
- سونوگرافی سه بعدی و چهاربعدی علاوه بر نمایش دقیق تر چهره و اندام های جنین، در تشخیص زودهنگام برخی ناهنجاری های مادرزادی نیز نقش مهمی دارند.
- نتایج این سونوگرافی ها در صورت مشاهده هرگونه ناهنجاری، به پزشک کمک می کند تا برنامه ریزی دقیق تری برای ادامه مراقبت های بارداری و اقدامات درمانی احتمالی انجام دهد.
مواردی که هنگام انجام سونوگرافی آنومالی سه بعدی باید در نظر داشته باشید
برای اینکه سونوگرافی آنومالی سه بعدی 3d-ultrasound با کیفیت مناسب انجام شود، رعایت چند نکته ساده می تواند به ثبت تصاویر واضح تر از جنین کمک کند. پزشک یا مرکز تصویربرداری ممکن است با توجه به سن بارداری، توصیه های لازم را پیش از انجام سونوگرافی در اختیار مادر قرار دهد. برای مثال، در برخی هفته های ابتدایی بارداری ممکن است از مادر خواسته شود با مثانه پر یا خالی مراجعه کند تا شرایط برای تصویربرداری بهتر فراهم شود.
در زمان انجام سونوگرافی، پزشک بخش های مختلف بدن جنین مانند سر، صورت، ستون فقرات، دست ها، پاها، شکم و سایر اندام ها را با دقت بررسی می کند تا روند رشد و وضعیت سلامت او ارزیابی شود.
اگر جنین در موقعیت مناسبی قرار گرفته باشد و صورت او رو به دستگاه باشد تصاویر ثبت شده معمولا واضح تر خواهند بود. اما گاهی ممکن است جنین صورت خود را برگرداند یا دستهایش را جلوی صورت قرار دهد. در چنین شرایطیسونوگرافیست ممکن است از مادر بخواهد چند دقیقه راه برود، وضعیت بدن خود را تغییر دهد، به آرامی شکم را ماساژ دهد یا با جنین صحبت کند تا او حرکت کرده و در موقعیت مناسب تری قرار بگیرد.
همچنین باید توجه داشت که سونوگرافی آنومالی سه بعدی قدرت بالایی در شناسایی بسیاری از ناهنجاری های مادرزادی دارد. اما مانند هر روش تشخیصی دیگری نمی تواند همه مشکلات را با دقت صددرصد تشخیص دهد. به عنوان مثال برخی اختلالات ممکن است در دوران بارداری قابل مشاهده نباشند و تنها پس از تولد نوزاد مشخص شوند.
در نهایت می توان گفت با وجود اینکه سونوگرافی روشی ایمن و بدون استفاده از اشعه است اما انجام آن باید تنها بر اساس نیاز پزشکی و طبق برنامه ای باشد که پزشک متخصص تعیین می کند.
