کولپوسکوپی رحم چیست؟
کولپوسکوپی رحم بیشتر برای پیدا کردن سلول هایی انجام می شود که ممکن است در آینده به سرطان تبدیل شوند که به آن دیسپلازی دهانهٔ رحم گفته می شود. همچنین از کولپوسکوپی زگیل تناسلی می توان برای بررسی زگیل های تناسلی و توده هایی به نام پولیپ دهانه رحم استفاده شود.
ممکن است در این شرایط به کولپوسکوپی نیاز داشته باشید:
- نتیجه آزمایش پاپ اسمیر شما غیرطبیعی بوده باشد
- در معاینه لگنی نتیجه غیرطبیعی دیده شده باشد
- آزمایش HPV شما مثبت شده باشد
- علائمی مانند خونریزی غیرطبیعی واژینال یا خارش ناحیه فرج داشته باشید
کولپوسکوپی چگونه انجام می شود؟
کولپوسکوپ دستگاهی است که نور داخلی دارد و عدسی هایی شبیه دوربین دوچشمی دارد. این دستگاه به پزشک کمک می کند در حالی که روبه روی شما و در پایین تخت نشسته است، دهانهٔ رحم را به راحتی ببیند. کولپوسکوپ در تمام مدت بیرون از واژن قرار دارد و وارد بدن نمی شود.
اگر پزشک از طریق کولپوسکوپ سلول های غیرطبیعی ببیند، از آن ناحیه نمونه برداری (بیوپسی) انجام می دهد. این کار معمولاً به دو روش انجام می شود: بیوپسی پانچ (Punch biopsy) یا کورتاژ اندوسرویکال (ECC).
در بیوپسی پانچ، یک قطعه کوچک و گرد از بافت برداشته می شود. پزشک از ابزار مخصوصی استفاده می کند که در انتهای آن تیغه ای دایره ای شکل دارد و نمونه را در یک حرکت جدا می کند.
در روش ECC، پزشک با استفاده از ابزاری شبیه قاشق کوچک، لایه داخلی دهانهٔ رحم را به آرامی می تراشد تا نمونه بافتی بردارد.
کولپوسکوپی مقعدی چیست؟
کولپوسکوپی مقعدی به صورت رسمی و استاندارد در منابع پزشکی کمتر به کار می رود، اما کولپوسکوپی مقعدی نام دقیق آن آنوسکوپی با وضوح بالا است. در آنوسکوپی، پزشک برای بررسی دقیق ناحیه مقعد و بخش انتهایی راست روده از وسیله ای به نام آنوسکوپ استفاده می کند و هم زمان با کمک کولپوسکوپ (دستگاه بزرگ نمایی نوری)، بافت ها را با دقت بیشتری مشاهده می کند.
کولپوسکوپ در اصل برای بررسی دهانه رحم طراحی شده است، اما به دلیل قدرت بزرگ نمایی و نور مناسب، در ارزیابی ضایعات مقعدی نیز کاربرد پیدا کرده است. به همین دلیل، برخی افراد به اشتباه از اصطلاح کولپوسکوپی مقعدی» استفاده می کنند.
این روش بیشتر برای شناسایی ضایعات پیش سرطانی، عفونت HPV، زگیل های مقعدی و سرطان مقعد به کار می رود، به ویژه در افرادی که در معرض خطر بالاتری قرار دارند. در صورت مشاهده ناحیه مشکوک، پزشک می تواند نمونه برداری (بیوپسی) انجام دهد.
آنوسکوپی با وضوح بالا معمولاً یک روش سرپایی است و زمان کوتاهی طول می کشد. ممکن است بیمار احساس ناراحتی خفیف داشته باشد، اما معمولاً درد شدید ایجاد نمی کند.
نحوه آمادگی قبل از کولپوسکوپی
نحوه آمادگی قبل از کولپوسکوپی را پزشک معالج قبل از آن به شما توضیح می دهد اما به طور کلی لازم است:
- اگر باردار هستید به پزشک اطلاع دهید: انجام کولپوسکوپی در دوران بارداری امکان پذیر است، اما ممکن است خطر خونریزی کمی بیشتر باشد.
- زمان انجام کولپوسکوپی را طوری تنظیم کنید که در دوران قاعدگی نباشید: اگر خون ریزی نداشته باشید، پزشک راحت تر دهانه رحم را مشاهده می کند.
- تا ۴۸ ساعت قبل از کولپوسکوپی هیچ چیزی وارد واژن نکنید: از رابطه جنسی خودداری کنید. از تامپون یا داروهای واژینال مثل کرم ها یا شیاف ها استفاده نکنید. این موارد می توانند نتیجه آزمایش را تحت تأثیر قرار دهند.
- درباره روش های کنترل درد با پزشک صحبت کنید: از پزشک بپرسید چگونه می توانید درد احتمالی را کاهش دهید. معمولاً توصیه می کنند در روز انجام کولپوسکوپی یک مسکن مانند استامینوفن یا ایبوپروفن مصرف کنید، اما ممکن است گزینه های دیگری هم پیشنهاد دهند.
- آماده ارائه نمونه ادرار باشید: اگر چرخه قاعدگی دارید، پزشک قبل از انجام کولپوسکوپی تست بارداری از شما می گیرد. بنابراین با مثانه پُر در زمان مراجعه حاضر شوید.
در طول این روش چه اتفاقی می افتد؟
در زمان انجام کولپوسکوپی معمولاً مراحل زیر انجام می شود:
- روی تخت معاینه دراز می کشید و پاهای خود را روی رکاب های مخصوص قرار می دهید.
- پزشک وسیله ای به نام اسپکولوم را همراه با ژل روان کننده وارد واژن می کند تا دیواره های واژن باز شوند و دهانه رحم بهتر دیده شود.
- ممکن است پزشک برای کاهش درد، از بی حسی موضعی یا اسپری لیدوکائین استفاده کند.
- سپس پزشک با استفاده از دستگاه کولپوسکوپ، دهانه رحم، دیواره های واژن و ناحیه خارجی دستگاه تناسلی را با دقت بیشتری بررسی می کند.
- با یک سواب پنبه ای، محلولی شبیه سرکه (اسید استیک) روی دهانه رحم زده می شود. این کار ممکن است کمی احساس سوزش ایجاد کند. این محلول کمک می کند نواحی مشکوک بهتر مشخص شوند.
- اگر پزشک ناحیه ای با بافت غیرطبیعی ببیند، نمونه برداری (بیوپسی) انجام می دهد تا بافت برای آزمایش بررسی شود.
- در صورت نیاز، برای جلوگیری از خونریزی در محل نمونه برداری از دارو استفاده می شود.
کولپوسکوپی در مطب یا کلینیک انجام می شود و حدود ۱۰ تا ۲۰ دقیقه طول می کشد. اغلب افراد همان روز می توانند به خانه برگردند.
کولپوسکوپی چیست و چقدر درد دارد؟
هر کسی درد را به شکل متفاوتی تجربه می کند. بنابراین نمی توان دقیقاً پیش بینی کرد کولپوسکوپی برای شما چقدر دردناک خواهد بود. بخش های مختلف این روش ممکن است باعث درد یا ناراحتی شوند، از جمله:
قرار دادن اسپکولوم یا نگه داشتن آن برای مدتی: ممکن است مثل یک فشار ناراحت کننده احساس شود.
زدن محلول اسید استیک (محلول سرکه ای): ممکن است کمی سوزش خفیف ایجاد کند.
نمونه برداری (بیوپسی): اگر بیوپسی انجام شود، ممکن است احساس نیشگون/گزیدگی یا گرفتگی (کرامپ) داشته باشید. معمولاً دردناک ترین بخش کولپوسکوپی همین قسمت است.
قبل از انجام کولپوسکوپی، درباره روش های کنترل درد با پزشک یا کادر درمان صحبت کنید. مصرف یک مسکن بدون نسخه (OTC) قبل از انجام کار می تواند کمک کننده باشد. همچنین ممکن است پزشک تزریق بی حسی موضعی یا اسپری لیدوکائین را پیشنهاد دهد. در موارد نادر، بیهوشی عمومی هم می تواند یک گزینه باشد.
خطرات کولپوسکوپی چیست؟
کولپوسکوپی معمولاً ایمن است و خطر کمی دارد. با این حال، گاهی ممکن است باعث خونریزی قابل توجه یا عفونت شود. این عوارض به طور معمول قابل درمان هستند.
چه مدت طول می کشد تا دهانه رحم بعد از کولپوسکوپی کامل بهبود یابد؟
اگر هنگام کولپوسکوپی نمونه برداری (بیوپسی) انجام شده باشد، ترمیم دهانه رحم ممکن است چند روز طول بکشد. در این مدت ممکن است موارد زیر را تجربه کنید:
• خونریزی خفیف واژن که چند روز ادامه دارد
• درد یا ناراحتی در واژن که چند روز باقی می ماند
• ترشح واژینال به رنگ قهوه ای یا سیاه (به دلیل باقی مانده محلول اسید استیک)
برای کنترل ترشحات یا خونریزی، می توانید از نوار بهداشتی استفاده کنید. اجازه دهید دهانه رحم به خوبی بهبود پیدا کند.
بنابراین:
• هیچ چیزی وارد واژن نکنید
• از رابطه جنسی دخولی و استفاده از تامپون خودداری کنید
از پزشک خود بپرسید که دقیقاً تا چه مدت باید از این کارها پرهیز کنید تا زمان کافی برای بهبود وجود داشته باشد.
اگر بیوپسی انجام نشده باشد، می توانید بعد از کولپوسکوپی به فعالیت های معمول خود برگردید. ممکن است تا چند روز کمی لکه بینی داشته باشید.
آزمایش کولپوسکوپی چیست؟
هدف اصلی از انجام کولپوسکوپی، شناسایی تغییرات غیرطبیعی در سلول های دهانه رحم است. دکتر با این روش به دنبال نواحی مشکوک از عفونت های شدید، التهابات مزمن یا تغییرات پیش سرطانی است. در واقع، این آزمایش ابزاری مهم برای جلوگیری کردن از سرطان دهانه رحم است؛ چرا که اگر تغییرات سلولی در مراحل اولیه شناسایی شوند، درمان بسیار ساده تر و موفقیت آمیزتر خواهد بود.
چه زمانی از نتیجه آزمایش کولپوسکوپی مطلع می شوم؟
نتایج نمونه برداری معمولاً طی ۲ تا ۱۰ روز آماده می شود. از پزشک خود بپرسید چه زمانی باید منتظر نتیجه باشید و از چه طریقی نتیجه به شما اطلاع داده می شود.
نتیجه کولپوسکوپی معمولاً به صورت طبیعی یا غیرطبیعی اعلام می شود.
نتیجه طبیعی یعنی در نمونه برداری، سلول غیرطبیعی دیده نشده است. این یعنی نیازی به درمان ندارید؛ اما همچنان باید غربالگری های منظم سرطان دهانه رحم را انجام دهید. پزشک به شما می گوید هر چند وقت یک بار باید این بررسی ها انجام شود.
نتیجه غیرطبیعی یعنی در نمونه برداری، سلول های غیرطبیعی دیده شده اند. در این حالت احتمالاً به درمان یا پیگیری دقیق تر نیاز دارید. اگر نتیجه غیرطبیعی باشد، معمولاً مربوط به سلول های پیش سرطانی است. در موارد نادر، کولپوسکوپی می تواند منجر به تشخیص سرطان دهانه رحم شود.
اگر نتیجه غیرطبیعی باشد، مراحل بعدی چیست؟
پزشک مراحل بعدی را به طور کامل برای شما توضیح می دهد. این مراحل به نوع و شدت سلول های غیرطبیعی بستگی دارد.
اگر نتایج نشان دهنده دیسپلازی خفیف دهانه رحم باشد، پزشک از شما می خواهد آزمایش پاپ اسمیر را به صورت دوره ای تکرار کنید. دیسپلازی خفیف ممکن است خودبه خود برطرف شود؛ یعنی بافت بدون درمان به حالت طبیعی برگردد.
درمان های سلول های پیش سرطانی پیشرفته تر شامل موارد زیر است:
• نمونه برداری مخروطی (Cone biopsy)
• روش برش الکتروسرجیکال با حلقه، یا لیپ (LEEP)
• جراحی لیزری
اگر سرطان دهانه رحم تشخیص داده شود، با تیمی از پزشکان و متخصصان ملاقات خواهید کرد تا برنامه درمانی مناسب برای شما مشخص شود.
